Kış Aylarının Gizli Tehlikesi Karbonmonoksit 

Kışla birlikte soba, kombi, şofben ve elektrikli ısıtıcılar daha yoğun kullanılmaya başladı. Bu da görünmez bir tehlikeyi yeniden gündeme getirdi: Karbonmonoksit (CO) zehirlenmesi.
Karbonmonoksit; renksiz, kokusuz, tadı olmayan bir gazdır. Bu nedenle evde fark edilmesi zordur ve kısa sürede hayati tehlike yaratabilir.
Genellikle maruz kalındığında baş ağrısı, bulantı, baş dönmesi, halsizlik ve bir nevi kendini “sarhoş gibi” hissetme gibi bulgular görülür. Özellikle tüm aile bireylerinin aynı anda benzer şikâyetler yaşaması kış aylarında karbonmonoksit zehirlenmesi açısından değerlendirilmelidir.

Karbonmonoksit zehirlenmesinden şüphelenildiğinde evde yapılacaklar şunlardır: 

• Unutmayın ki “Karbonmonoksit zehirlenmesi” acil bir durumdur. Evde tedavi edilemez. 
• Öncelikle etkilenen kişiyi hemen güvenli ortama çıkarıp 112 yi arayarak acil yardım çağırın. 
• Özellikle bebek, çocuk, hamile, yaşlı, kalp-akciğer hastalığı olanlara dikkat edin.
• Etkilenen kişiyi açık havaya, balkona yada açık pencere kenarına çıkarın.
• Eğer güvenliyse kendinizi riske atmadan kombi, soba, şofbeni kapatıp, gazı kesin. 
• Etkilenen kişi bilinci açık ve nefes alıyorsa onu dinlendirin ve sıcak tutmaya çalışın. 
• Etkilenen kişi baygınsa ama nefes alıyorsa ambulans gelene kadar yan yatırarak hava yolununun açık kalmasını sağlayın.
• Kişide kusma başlarsa aspirasyonu (boğulmayı) önlemek için yan pozisyonda tutun. 

Karbonmonoksit zehirlenmesi şüphesinde asla yapılmaması gerekenler:

• Bir süre sonra hafif düzelen kişiyi “Birazdan açılır” diyerek tekrar aynı ortama geri sokmayınız. 
• Etkilenen kişiye duş aldırmayın.
• Asla alkol koklatmayın ve vermeyin.
• Panzehir olduğunu düşünerek süt, yoğurt gibi besinler vermeyin.  
• Belirtiler bir süre sonra geçici olarak hafifleyebilir ama risk devam eder bu nedenle tıbbi değerlendirmeyi ertelemeyin.

Karbonmonoksit zehirlenmesini önlemek için evde alınacak önlemler: 

• Evinize Karbonmonoksit dedektörü takın ve pillerini düzenli kontrol edin. 
• Kullandığınız kombi, şofben veya sobanın periyodik olarak bakımını yaptırın.
• Evinizin baca temizliğini her yıl  yaptırın.  
• Şofben yada kombinizin olduğu banyo gibi kapalı ortamlarda uzun süre kalmayın ve bu alanları sık sık havalandırın. 
• Banyo kapılarının altından hava geçirecek şekilde açık olmasına dikkat edin. 
• Penceresiz ya da havasız odada soba yakmayın. 
• Sobanızı gece uyurken yakmayın,
• Yanan sobaya kömür ekleyip kapağını tam kapatmadan uyumayın.

KIŞ AYLARINDA EVİNİZ NE KADAR GÜVENLİ   TABLO 

İşte size kışı güvenli karşılamanıza yardımcı olacak bir güvenlik listesi.

1. ☐ Doğalgaz / kombi bakımı yapıldı mı?
   Yıllık bakımınız tamam, cihazınızda kaçak veya arıza yok.
   
2. ☐ Karbondioksit / karbonmonoksit dedektörleri çalışıyor mu?
   Pillerini kontrol ettiniz, test butonuna bastığınızda alarm çalıyor.
   
3. ☐ Soba ve bacalar temizlendi mi? (Kullanıyorsanız)
   Baca çekişi iyi, kurum ve tıkanıklık yok, soba kurallara uygun kurulmuş.
   
4. ☐ Yangın söndürücü ve yangın battaniyesi kolay ulaşılır mı?
   Tarihi geçmemiş bir yangın tüpü ve mutfakta erişilebilir bir yangın battaniyeniz var.
   
5. ☐ Elektrik prizleri ve uzatma kabloları güvenli mi?
   Aşırı yüklenmiş priz yok, kablolarda ezilme, yanık izi veya erime bulunmuyor.
   
6. ☐ Acil durum numaraları ve çıkış planı görünür mü?
   Evdeki herkes itfaiye, ambulans, polis numaralarını ve acil çıkış yolunu biliyor.
   
7. ☐ Kaymaz zemin önlemleri alındı mı?
   Banyo, balkon, merdiven ve kapı önlerinde kaydırmaz paspas veya bantlar mevcut.
   
8. ☐ Pencereler ve kapı izolasyonu kontrol edildi mi?
   Soğuk hava alan boşluklar sünger, conta ya da bantla kapatıldı.
   
9. ☐ Kışlık battaniye, yedek ışık ve piller hazır mı?
   Elektrik kesintisine karşı el feneri, yedek pil ve ekstra battaniyeler kolay ulaşılabilir.
   
10. ☐ Evdeki herkes temel ilk yardım kurallarını biliyor mu?
    Basit yanık, kesik ve düşmelerde ne yapılacağını biliyor, küçük bir ilk yardım çantası hazır.

Dr Merve Başkan